In dit digitale tijdperk zijn er steeds meer mensen die het genoegen van analoge audio (her)ontdekken. Voor veel mensen gaat het daarbij om de ouderwetse grammafoonplaat, maar er is ook een kleine groep enthousiastelingen die met de Compact Cassette in de weer gaat. Soms omdat men nog oude cassettes met historische opnames wil afspelen, een enkele keer om ook te ontsnappen aan de instant-beleving van digitale muziek en met behulp van een cassettedeck weer analoge opnames te maken, wat beslist zijn charmes heeft.
Helaas zijn ouderwetse cassettedecks nauwelijks meer verkrijgbaar. Hier en daar is er wel een model met USB connector voor aansluiting op de computer, maar echt goede decks zijn nauwelijks meer te vinden. Wil je dus een cassettedeck kopen, dan ben je aangewezen op de tweedehands markt, zoals Marktplaats. Daar is genoeg te krijgen, en omdat bijna niemand meer geïnteresseerd is in die dingen, zijn de prijzen ook nog eens heel laag. Maar er zit een addertje onder het gras: een cassettedeck is een mechanisch apparaat met veel bewegende delen, rubberen snaren en koppen die kunnen slijten. De kans dat je een kat in de zak koopt is groot.
In dit artikel leg ik uit waar je op moet letten bij aanschaf van een tweedehands cassettedeck.
Veel voorkomende problemen en hun gevolgen
Bij tweedehands cassettedecks zijn er een aantal problemen die veel voorkomen:
Versleten opname/weergavekop: het oppervlak van een cassetteband bestaat uit zeer fijne metalen deeltjes, die langs de koppen schuren. Voor de wiskop is dit niet zo’n probleem, maar de opname/weergavekop wel, die slijt namelijk door dat geschuur van de metalen deeltjes, waardoor de geluiskwaliteit achteruit gaat. Vaak lukt het nog prima om reeds opgenomen cassettes goed af te spelen, maar is het een probleem om nog goed cassettes op te nemen. Vooral als je goedkope cassettes gebruikt (en dat is het enige wat er tegenwoordig nog verkrijgbaar is), krijg je door imperfecties van de cassettebehuizing al snel zeer storende verschillen tussen linker- en rechterkanaal, die zo erg kunnen zijn dat het deck niet meer geschikt is voor opname.Dit kan gebeuren bij de beste merken decks. Je moet dit dus testen, en dat doe je door een opname te maken met een goedkope cassette zoals TDK D, Sony HF of Maxell UR. Sluit bijvoorbeeld je iPod met een verloopkabel aan op de ingangen van het deck en maak een opname, beluister die vervolgens terug met een goede koptelefoon. Maak altijd opnames op beide kanten van de cassette, en aan het begin, midden en eind van de cassette. Bij een goed deck maakt het niet uit op welke kant je opneemt en waar op de band, bij versleten koppen maakt het een groot verschil. Helaas, voor de meeste decks zijn geen vervangende koppen meer verkrijgbaar. En al is de kop wel verkrijgbaar, na vervanging moeten het mechaniek en de electronica van het deck van begin tot eind opnieuw afgeregeld worden, wat niet alleen een dure aangelegenheid is, maar wegens het ontbreken van de daarvoor benodigde hulpmiddelen vaak ook nog eens niet mogelijk.
Om dit probleem voor te zijn, kan je overwegen een cassettedeck van Akai te kopen met een zogenaamde GX kop. Dat is een kop met een laagje slijtvast glas en kristal. Deze koppen hebben vaak de tand des tijds goed doorstaan. Wel moet je bij aankoop goed testen, want soms gaan deze koppen om andere redenen dan slijtage kapot.
Verouderde snaren en ringen: in veel cassettedecks zitten snaren, riempjes en rubberringen (zogenaamde idler tires) die óf slap geworden zijn, óf helemaal verteerd. Gevolg is een slecht of niet werkend mechanisme, dat in het ergste geval je cassettebandje kapot maakt (en dat is meestal niet wat je wilt als op je cassette opnames van sentimentele waarde staan).Je kunt dit testen door een cassette af te spelen aan het begin, midden en einde, en aan beide kanten. Let daarbij op de spoelschotels, of die wel constant en soepel draaien en niet haperen. Spoel de cassette ook helemaal heen en weer en op beide kanten en let wederom op de spoelen om te zien of alles soepel loopt en niet met tegenzin werkt. Een goed cassettedeck spoelt een C60 cassette (60 minuten) in 90 seconden, maar rond 2 minuten is geen schande.
Als je echt je zinnen hebt gezet op een bepaald type deck, maar het deck lijkt niet goed af te spelen of te spoelen, dan zou je wellicht de snaren kunnen vervangen. Die zijn vaak gemakkelijk en goedkoop vergrijgbaar (b.v. via eBay), maar het vervangen vereist vaardigheden die je waarschijnlijk niet zelf in huis hebt. Dit door een specialist laten doen kost meestal een veelvoud van de aanschafprijs van het deck!
Defecte motoren: in cassettedeck zitten altijd 1 of meer motoren om de boel draaiende te houden. Vooral als een deck lange tijd heeft stilgestaan, kan het zijn dat de motoren niet meer goed werken, omdat de punten waar contact wordt gemaakt in de motor verroest zijn. Soms kan dat opgelost worden door het inwendige van de motor een beurt te geven met contactsprays, maar vaak moet de motor vervangen worden. Je raadt het al: originele motoren zijn vaak niet meer te krijgen. Sommige motoren kunnen wel provisorisch vervangen worden door alternatieve modellen, maar dan moet je wel weten welke en handig zijn.Dit is een punt waar veel mensen het schip in gaan bij de aanschaf van een tweedehands deck: ze kopen een deck dat “vrijwel nooit gebruikt is”, maar dit is in geval van een cassettdeck juist geen aanbeveling! Een cassettedeck moet juist af en toe gebruikt worden om stroefheid en vastlopende oinderdelen te voorkomen. En dat weten sommige verkopers ook: die maken het deck dan dusdanig werkend dat het deck werkt op het moment van verkoop, maar na twee maanden beginnen de problemen en zit je met de gebakken peren.
Een valkuil is de aanschaf van een gerenommeerd merk als Nakamichi. Helaas heeft juist dat merk de meeste problemen. Toegegeven, na een goede (en peperdure) opknapbeurt heb je aan een Nakamichi een fantastisch deck, maar bij de meeste modellen van Nakamichi vanaf 1982 gaan vroeg of laat (meestal vroeger dan later) altijd bepaalde motoren kapot, daar waar de motoren van andere merken na decennia nog draaien als een tierelier!
Slechte afregeling: een cassettdeck is een apparaat dat voor de beste geluidskwaliteit goed afgeregeld moet worden, zowel mechanisch als electronisch. Het vervelende is dat veel met name goedkope cassettdecks destijds de fabriek hebben verlaten in een slecht afgeregelde toestand, en dat wreekt zich als het deck slijtage heeft opgedaan, waardoor het deck slechter presteert dan nodig. Groot probleem is hier dat de meeste technische diensten niet meer de benodigde apparatuur in huis hebben om cassettdecks na een onderhoudsbeurt goed af te stellen.
Wat is wijsheid?
Okay, wat is nu verstandig handelen als je een cassettedeck wilt kopen? Mijn eerste advies is: houd het simpel! Hoe meer toeters en bellen een deck heeft, zoals music search, auto-reverse en allerlei gecompliceerde knopjes, des te meer punten heeft het waar het op stuk zou kunnen gaan. Een eenvoudig deck, zoals bijvoorbeeld deze Akai CS-M01, is gewoon van een eenvoud waar weinig stuk aan te krijgen is, behalve dan dat deze koppen heeft die versleten kunnen zijn.
Het beste is ook altijd om een deck te testen. Zoals ik al eerder zei, gebruik een eenvoudige cassette zoals TDK D, Maxell UR of Sony HF, maak daarmee opnames op beide kanten, en op verschillende plekken op de cassette (begin, midden en eind). Controleer ook of het deck goed spoelt.
Laat je niet verleiden door de prijs van een tweedehands deck. Veel eigenaren die ooit een duur deck hebben gekocht denken dat hun originele aankoopprijs en richtlijn is voor hun vraagprijs. Alleen echte zeldzame exemplaren gaan voor meer dan 25 euro van de hand. Van veel merken kom je op Marktplaats veel decks tegen, maar dat zegt niets. Je zult op Marktplaats veel Nakamichi’s en veel Akai’s aantreffen. Om eerlijk te zijn hebben decks van Akai, vooral de modellen van rond 1980, de tand des tijds vaak beter doorstaan dan die van Nakamichi. Andere bekende merken zul je minder vaak tegenkomen, simpelweg omdat die allemaal al op de schroothoop liggen. Tenzij je dus op zoek bent naar een specifiek model, is 25 euro het maximum voor een gemiddeld deck.
Een optie is om een deck bij een bedrijf te kopen. Bij veel pandjeshuizen (Cash Converters, Used Products) of recyclingwinkels kan je decks kopen met drie maanden garantie (vraag daar wel naar). Daar betaal je dan wel meer voor dan op Marktplaats, maar als er iets mis is met het deck kan je altijd terug, wat niet kan als je van een particulier koopt.
Na de aanschaf
Als je een deck gekocht hebt, is het van belang het deck in goede conditie te houden. Dat betekent dat je regelmatig (elke tien gebruiksuren) de koppen, kaapstaander en aandrukrol schoonmaakt. Nog belangrijker is dat je het deck regelmatig gebruikt om hem ‘soepel’ te houden, Speel daarom minstens één keer per week even een paar minuten een bandje af, en spoel een cassette helemaal heen en weer. Om die manier voorkom je dat rubber snaren zich gaan vormen naar de stand waarin ze staan en het inwendige van de motoren oxidatie opbouwt.
Veel cassetteplezier gewenst!